Energy towers on an electric sky background
De energiemarkten bepalen de prijs.
Vraag en aanbod

Energiemarkten

Naast andere kosten, zijn energietarieven een onderdeel van jouw energierekening. Op de energiemarkten komen vraag en aanbod samen, waardoor de prijs tot stand komt. Als het aanbod hoog is en de vraag laag, daalt de prijs en andersom. Zo worden de energietarieven bepaald.

Voor elektriciteit kennen we een termijn-, dag en onbalansmarkt. Voor gas is er een termijn- en een dagmarkt. Hieronder worden alle 5 de markten uitgelegd.

Termijnmarkt elektriciteit

ICE ENDEX

De ICE ENDEX is de lange termijnmarkt. Hier worden contracten gesloten tussen twee partijen voor de levering van elektriciteit in de toekomst. De energieleveranciers kopen de elektriciteit een jaar, kwartaal of een maand van te voren in. De prijs wordt vooraf afgesproken. Dit zijn zogenaamde ‘future-contracten’.

De gehele dag door worden er noteringen gegeven van vraag en aanbod en de eventueel op dat moment meest actuele transactie. Op het einde van de dag wordt voor ieder mogelijk product een zogenaamde einde dag notering gepubliceerd, dit wordt ook wel EOD (End Of Day) genoemd. Op basis van de dagwaarde gaan de twee handelspartijen een verplichting aan naar elkaar, de ene om te leveren en de andere om af te nemen.

Woman hand turning off power socket with euro banknotes on white background
Inkoop voor de levering van elektriciteit in de toekomst.
onbalans
Energie inkoop die dezelfde of de volgende dag geleverd wordt.
Dagmarkt elektriciteit

EPEXSPOT en Intraday

Dit is de korte termijnmarkt. Op de EPEXSPOT (ook wel de spotmarkt genoemd) kan een dag van te voren elektriciteit worden gekocht. Dit is voor als er toch meer elektriciteit wordt afgenomen dan gedacht, maar nog wel redelijk voorspelbaar is. De prijzen worden één dag voor levering voor ieder uur van de dag van levering bepaald. Op de dag zelf tot aan afname/levering kan dat op de Intraday worden gedaan.

Tekorten en overschotten elektriciteit

Onbalans

Op de Onbalans wordt op kwartierbasis afgerekend voor iedere afwijking die in de voorspelling zat (dus wel of niet is ingekocht op de ICE ENDEX, EPEXSPOT of Intraday). Deze afwijkingen gaan automatisch mee op deze markt. Wanneer het bijvoorbeeld ineens weinig waait, zal tijdelijk de prijs omhoog gaan. Of wanneer de zon even achter de wolken tevoorschijn komt, gaat hij naar beneden. Of als er onverwacht meer of minder vraag is naar elektriciteit op een bepaald moment in de dag. Op al deze momenten wordt het rechtgetrokken op de Onbalans.

Tennet, de landelijke netbeheerder, bewaakt de balans op het energienet middels gecontracteerd regelvermogen. Dat regelvermogen heeft een prijs en afhankelijk van de inzet van dat regelvermogen (op- of afregelen) komt de onbalansprijs per kwartier tot stand.

Trading graph on Wind turbine power generator, Business financia
De elektriciteitsmarkt waar tekorten en overschotten aan elektriciteit in balans gebracht worden.
Heating battery with piggy bank on it
Het TTF is opgericht in 2003 om de handel van gas op één marktplaats te bevorderen.
Termijnmarkt gas

TTF

De Title Transfer Facility (de TTF) is een virtuele marktplaats waar gas is in te kopen. Er is in Nederland een groot aantal nationale en internationale partijen actief op het gebied van gas, zoals gasproducenten, gasopslagbedrijven, netbeheerders en gasdistributiebedrijven. De gasbeurs zorgt voor het bij elkaar brengen van te koop aangeboden en te koop gevraagde hoeveelheden gas en faciliteert de financiële afhandeling.

Op de TTF-termijnmarkt kopen de energieleveranciers gas voor de toekomst in. Net als bij elektriciteit is er ook voor gas een marktplaats voor future-contracten. Hier worden prijzen voor vaste termijnen (maand/kwartaal/jaar) verhandeld. dat wil zeggen dat er een vaste prijs wordt afgesproken voor een periode van bijvoorbeeld een maand voor over een jaar.

Dagmarkt gas

TTF Day Ahead

Op de TTF Day Ahead loop je met de marktprijs mee, dat wil zeggen dat de prijs variabel verandert per dag. Omdat de TTF Day Ahead per dag wisselt, heb je minder zekerheid van de prijs op voorhand. Op deze markt wordt gaslevering voor de volgende dag verhandeld tegen ‘day-ahead’-prijzen.

Rising gas prices
Een aantal bedrijven is aangewezen als gasbeurs, te weten ICE ENDEX en ECC B.V.