Sinds 1 januari 2026 is er nieuwe Energiewet. Een moderne wettelijke basis die de oude Elektriciteitswet en Gaswet vervangt. De energiemarkt is de afgelopen jaren sterk veranderd: miljoenen huishoudens wekken zelf energie op, energieprijzen schommelen sterker dan ooit en lokale initiatieven spelen een steeds belangrijkere rol. De nieuwe wet sluit beter aan op de decentrale, duurzame energievoorziening van vandaag. Hij beschermt jou als consument beter en stimuleert innovatie én samenwerking. We nemen je mee door de wet in 5 stappen.
In dit artikel
1. De zes pijlers van de nieuwe Energiewet
2. Energiegemeenschappen: de nieuwe spil in een lokaal en duurzaam energiesysteem
3. Nieuwe termen in de Energiewet
4. Veranderingen voor micro-ondernemingen
5. Veranderingen voor overige ondernemingen
1. De zes pijlers van de nieuwe Energiewet
Toekomstbestendig energiesysteem
De regels voor gas (waaronder ook aardgas en later waterstof) en elektriciteit worden samengevoegd in één duidelijk systeem. Er is beter bepaald wie waarvoor verantwoordelijk is. De wet wordt opgeschoond, verduidelijkt en aangepast aan Europese regels. Door niet alles te kopiëren uit andere wetten, maar ernaar te verwijzen, kunnen toekomstige aanpassingen makkelijker worden doorgevoerd.
Beslissingen op basis van data
Je energiegegevens worden beter en veiliger gedeeld dankzij digitalisering. Er komt een centrale organisatie waaraan jij toestemming kunt geven om jouw energiedata te delen met andere partijen. Zo werkt het systeem slimmer en sneller.
Transparante netbeheerders
Netbeheerders krijgen extra taken om stroomtekorten en drukte op het net op te lossen. Ze moeten duidelijker laten zien hoeveel capaciteit er beschikbaar is en plannen maken voor uitbreiding van het netwerk. Ook moeten ze diensten inkopen om het stroomnet flexibel en stabiel te houden.
Ruimte voor nieuwe marktideeën
Je kunt als “actieve afnemer” zelf energie opwekken en verkopen. Je mag ook samen met anderen een energiegemeenschap vormen om gezamenlijk energie te delen. Verder kunnen bedrijven en groepen hun energiegebruik bundelen en verkopen, en kun je je stroomverbruik aanpassen aan prijsverschillen. Dit helpt om pieken op te vangen en het systeem goedkoper en betrouwbaarder te maken.
Betere bescherming consument
Je wordt beter beschermd tegen misleidende energieleveranciers.De toezichthouder (ACM) kan vergunningen intrekken of bedrijven stoppen als ze zich misdragen. Als je leverancier failliet gaat, zijn er extra waarborgen. Kleine ondernemers krijgen dezelfde bescherming als consumenten, en kwetsbare huishoudens krijgen extra bescherming tegen afsluiting.
Toezicht op de nieuwe Energiewet
De ACM blijft toezicht houden, behalve op gasveiligheid en dataveiligheid; die liggen bij andere toezichthouders. Door de nieuwe regels wordt het systeem klaar voor de toekomst en sluiten we beter aan op Europese afspraken, zoals voor waterstof en duurzame energie.
2. Energiegemeenschappen: de nieuwe spil in een lokaal en duurzaam energiesysteem
De officiële erkenning van energiegemeenschappen is een belangrijke mijlpaal in de nieuwe Energiewet. Deze gemeenschappen bestaan uit burgers, (kleine) ondernemingen en soms lokale overheden die samen energie opwekken, besparen en onderling delen. De wet definieert ze als rechtspersoon zonder winstoogmerk, waarbij de focus ligt op lokale milieu-, sociale en economische voordelen. De zeggenschap ligt bij de leden, die open kunnen toetreden en ook weer kunnen uitstappen wanneer zij dat willen.
Volwaardige deelnemers
Vanaf 2026 worden energiegemeenschappen gezien als volwaardige spelers in het energiesysteem. Zo’n gemeenschap is een groep producenten en verbruikers die onderling stroom uitwisselt. Opwek en afname worden aan elkaar gekoppeld, met als doel zoveel mogelijk zelf opgewekte energie binnen de groep te benutten. Dit vermindert teruglevering én vergroot de onafhankelijkheid van de markt en het stroomnet.
Divers deelnemersprofiel
Daarom is een divers deelnemersprofiel belangrijk: zowel mensen mét als zonder zonnepanelen. Wanneer iedereen zonnepanelen heeft, kan overtollige stroom niet worden gedeeld en gaat deze alsnog het net op. Er kan onderling ook niet veel gedeeld worden als er niets wordt opgewekt. Het is dus een belangrijke verandering in de Energiewet, maar zeker niet de enige. Meer weten over het energie delen in Energiegemeenschappen? Meldt je dan aan voor de nieuwsbrief.
3. Nieuwe termen in de Energiewet
Naast de mogelijkheid van het vormen van energiegemeenschappen zijn er nog een paar belangrijke veranderingen in de Energiewet. Zo zijn er strengere eisen gesteld aan de energiecontracten. Bij om | nieuwe energie was dit al goed geregeld, maar je weet als consument nu ook zeker dat alles overzichtelijk blijft.
Ook zijn er met de nieuwe wet, nieuwe wettelijke termen voor de energiemarkt. De belangrijkste nieuwe termen hebben we hier links voor je op een rij gezet.
Er is meer nieuw. De opzegtermijn bij flexibele en dynamische overeenkomsten is nu korter. Over het algemeen 5 in plaats van 30 dagen, maar check altijd hoe dit zit per contract. Ook kun je als consument door strengere eisen aan vergelijkingssites en twee modelcontracten beter de prijs vergelijken. Tot slot nog een belangrijke wijziging in de Energiewet: er gelden nu strenge transparantie-eisen over de herkomst van hernieuwbare energie. Deze Garanties van Oorsprong (GvO’s) kunnen nu minder makkelijk aangekocht worden van buitenlandse energieproducenten.
4. Veranderingen voor micro-ondernemingen
Micro‑ondernemingen (<10 personeel; <2 miljoen omzet)
- Hebben vrijwel dezelfde rechten als overige consumenten
- Een leveringsovereenkomst (voorheen dus energiecontract) voor bepaalde tijd loopt na de einddatum automatisch door als een Flex contract.
- Je kunt dit contract opzeggen met een opzegtermijn van één maand.
- Voor prijswijzigingen geldt nu een aankondigingstermijn van maximaal één maand. Bij om | nieuwe energie deden we dit al, maar alle leveranciers zijn dit nu verplicht.
- Micro‑ondernemingen krijgen o.a. bedenktijd bij contracten op afstand, bescherming tegen oneerlijke handelspraktijken en onredelijke voorwaarden.
- Leveranciers moeten vóór akkoord een duidelijke, schriftelijke/e-mail contractsamenvatting geven met tariefopbouw, looptijd, opzegregels en klachteninfo.
5. Veranderingen voor overige ondernemingen
- De nieuwe Energiewet gebruikt andere definities dan de huidige Elektriciteits- en Gaswet. Daarom hebben we waar nodig ook de definities in onze Algemene Voorwaarden aangepast. Zie daarvoor ook de afbeelding hierboven.
- Bedrijven kunnen deelnemen aan energiegemeenschappen, vraagresponsdiensten, of rollen binnen energiediensten (zoals aggregatie).
- Meer keuzevrijheid en flexibiliteit in energievoorziening: bedrijven kunnen eenvoudiger energie opwekken, opslaan, delen of via flexibiliteitsdiensten inkomsten genereren.
- Energieleveranciers met >200.000 klanten moeten dynamische uur‑ en dagprijscontracten aanbieden. Dit is ook relevant voor grootverbruikers die hier voordeel uit kunnen halen.
- Netbeheerders moeten transparanter zijn en het klassieke vaste-termijnsysteem vervangen door een “redelijke termijn”, afhankelijk van daadwerkelijke netcapaciteit.
Dit verandert er ook
Analoge meters verdwijnen en worden vervangen door slimme of reguliere digitale variant. Je kiest zelf welke meter je wilt. Slimme meters maken automatische uitlezing mogelijk en zijn nodig voor dynamische tarieven. Bovendien krijg je daardoor veel nauwkeuriger inzicht in je verbruik. Een klant kan er altijd nog voor kiezen om een reguliere digitale meter te nemen of het verbruik zelf door te geven vanaf de slimme meter. Je netbeheerder is in 2026 nog een keer verplicht om de meter gratis aan te bieden, daarna zullen er kosten aan verbonden zijn.
Grote leveranciers moeten verplicht een dynamisch contract aanbieden. Zij moeten eerlijk uitleggen welke voordelen en risico’s dit heeft. Je tarieven veranderen mee met de markt, waardoor je meer invloed krijgt op je kosten. We bieden sowieso een dynamisch contract aan omdat het helpt duurzame keuzes te maken.
Je krijgt eenvoudiger toegang tot je eigen verbruiksdata en bepaalt zelf met wie je die deelt. Dit helpt je betere keuzes te maken, bijvoorbeeld bij het vergelijken van contracten. Bedrijven die jouw gegevens beheren moeten voldoen aan strenge eisen voor privacy en beveiliging. Door de toegang tot meer data kan je ook beter inschatten wanneer je het beste energie kan verbruiken, hoe je je zonnepanelen het best kan benutten en of je teruglevert aan het net. Dit helpt mensen duurzamer keuzes te maken.
Los van de nieuwe Energiewet had de overheid al besloten dat de salderingsregeling stopt. Vanaf 2027 kun je opgewekte zonnestroom niet meer volledig wegstrepen tegen je verbruik. Ook kunnen er terugleverkosten gelden. Daardoor wordt het belangrijker om je eigen stroom slim te gebruiken of op te slaan, bijvoorbeeld met een thuisbatterij. In combinatie met een dynamisch contract kan dat financieel extra aantrekkelijk zijn.
Websites die energieleveranciers met elkaar vergelijken kunnen voortaan een certificaat krijgen. Deze ontvangen ze als ze voldoen aan strenge eisen voor transparantie en onafhankelijkheid. Zo kunnen consumenten een eerlijke vergelijking maken en weten ze dus ook dat om | nieuwe energie een echt duurzame leverancier is!
Een grote stap richting een duurzame toekomst
De nieuwe Energiewet markeert een duidelijke verschuiving naar een energiesysteem waarin jij als consument meer keuzevrijheid, bescherming en betrokkenheid krijgt. Het benadrukt ook dat de energietransitie geen project van bovenaf is: het is een gezamenlijke beweging.
Energiegemeenschappen vormen daarvan het levende bewijs. Ze brengen mensen samen, maken duurzame energie tastbaar en zorgen ervoor dat de voordelen van verduurzaming bij de leden én in de buurt terechtkomen.
Voor duurzame energieleveranciers als om | nieuwe energie biedt deze ontwikkeling kansen om nauwer samen te werken met coöperaties, diensten aan te passen op energiedelen en nieuwe, community-gerichte oplossingen te ontwikkelen.
