De energietransitie begint bij jezelf. Bereken snel en eenvoudig je maandbedrag bij een lokale aanbieder.
Groene waterstof: wat is het en welke rol speelt het in onze energietoekomst?
Groene waterstof wordt steeds vaker genoemd als onderdeel van de Europese energietransitie. Deze energiedrager kan met duurzame elektriciteit worden geproduceerd en kan vooral interessant zijn voor toepassingen waarvoor directe elektrificatie lastig is. Voor Nederland en Europa ligt de uitdaging nu vooral bij het vergroten van de productie van groene waterstof, het realiseren van infrastructuur en het beschikbaar krijgen van genoeg groene stroom.
Wat is groene waterstof?
Groene waterstof wordt met hernieuwbare elektriciteit geproduceerd. Daarbij kan elektriciteit uit zon en wind worden gebruikt om via elektrolyse water te splitsen in waterstof en zuurstof. Anders dan bij fossiele productiemethoden hoeft voor het maken van waterstof geen aardgas als grondstof te worden gebruikt.
Welke soorten waterstof bestaan er nog meer?
Naast groene waterstof bestaan grijze waterstof en blauwe waterstof, waarbij de productiemethode en bijbehorende uitstoot verschillen. De productie van grijze waterstof gebeurt doorgaans met aardgas en veroorzaakt CO₂-uitstoot, terwijl bij blauwe waterstof wordt geprobeerd een deel van die CO₂ af te vangen en op te slaan. Blauwe en groene waterstof kunnen daardoor niet zonder meer als hetzelfde soort waterstof worden beschouwd.
Elektrolyse: hoe kun je groene waterstof maken?
Bij elektrolyse wordt elektriciteit gebruikt om water om te zetten in waterstof en zuurstof. Voor het maken van groene waterstof moet de gebruikte stroom aan eisen voor hernieuwbare elektriciteit voldoen. In Europa gelden daarvoor onder meer regels rond aanvullendheid en de samenhang tussen het moment en de locatie van stroomproductie en waterstofproductie. Elektrolysers zijn daarom nauw verbonden met de verdere ontwikkeling van wind- en zonne-energie.
Hernieuwbare elektriciteit
De beschikbaarheid van hernieuwbare elektriciteit is heel belangrijk om groene waterstof te produceren zonder extra vraag naar fossiel opgewekte stroom uit te lokken. Meer elektriciteit uit zon en wind kan het aanbod van groene waterstof helpen vergroten wanneer ook voldoende elektrolysecapaciteit beschikbaar komt. Europese regels stellen daarom voorwaarden aan de herkomst van de elektriciteit waarmee gecertificeerde hernieuwbare waterstof wordt gemaakt.
Productie van waterstof in Nederland en Europa
Nederland wil de waterstofproductie de komende jaren verder ontwikkelen, maar RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) geeft aan dat momenteel nog weinig hernieuwbare waterstof wordt gebruikt. Voor snelle opschaling zijn nieuwe productie-installaties, elektrolysers, infrastructuur en import nodig. Ook de Europese Unie stimuleert de productie van hernieuwbare waterstof als onderdeel van het toekomstige energiesysteem.
Investeringen en opschaling richting 2030
De overgang naar groene waterstof vraagt om grote investeringen in technologieën, productiecapaciteit, duurzame elektriciteit en infrastructuur. De EU heeft binnen REPowerEU de ambitie geformuleerd om in 2030 jaarlijks 10 miljoen ton hernieuwbare waterstof binnen de EU te produceren en daarnaast 10 miljoen ton te importeren. Nederland ondersteunt ondertussen via verschillende regelingen onderzoek, demonstratie, opschaling en marktintroductie van waterstoftechnologie.
Gebruik van groene waterstof
Het gebruik van groene waterstof is interessant daar waar fossiele brandstoffen moeilijk rechtstreeks door hernieuwbare elektriciteit kunnen worden vervangen. Denk aan bepaalde industriële processen, de productie van chemische producten en mogelijk delen van zwaar transport. Daarmee kunnen toepassingen van waterstof aanvullend zijn op directe elektrificatie met wind- en zonne-energie.
Groene waterstof in de chemische industrie
Waterstof wordt niet alleen als energiedrager gebruikt, maar ook als grondstof in de chemische industrie. Hernieuwbare waterstof kan daar op termijn een deel van de fossiele waterstof vervangen en bijvoorbeeld worden ingezet bij het maken van chemische producten.
Waterstof als brandstof voor vervoer
Waterstof kan ook worden gebruikt voor vervoer. Vrachtwagens op waterstof kunnen bijvoorbeeld interessant zijn in specifieke vormen van zwaar of intensief transport, al concurreren dergelijke toepassingen met batterij-elektrisch vervoer en andere duurzame brandstoffen. Welke technologie uiteindelijk geschikt is, is afhankelijk van efficiëntie, infrastructuur, kosten en beschikbaarheid van hernieuwbare energie.
Opslag van waterstof
Een interessant kenmerk van waterstof is dat energie kan worden opgeslagen en naar een andere plaats kan worden vervoerd. De Europese Commissie noemt langetermijn- en grootschalige opslag bovendien als een mogelijke manier waarop hernieuwbare waterstof de integratie van variabele duurzame bronnen kan ondersteunen.
Voor- en nadelen van waterstof
Een belangrijk voordeel is dat groene waterstof fossiele brandstoffen kan vervangen in toepassingen die lastig rechtstreeks te elektrificeren zijn. Nadelen zijn dat er veel hernieuwbare elektriciteit en nieuwe infrastructuur nodig zijn en dat de productiekosten relatief hoog kunnen zijn. De voor- en nadelen van waterstof moeten daarom per toepassing worden beoordeeld.
Toekomst van waterstof
De toekomst van waterstof in Nederland en Europa is afhankelijk van voldoende groene stroom, lagere productiekosten, opschaling van elektrolysers en een betrouwbare infrastructuur. Daarnaast zijn duidelijke regelgeving, investeringen en voldoende afnemers nodig om de productie en het gebruik van groene waterstof gelijktijdig te laten groeien. Groene waterstof lijkt daarmee vooral een aanvulling op elektriciteit uit zon en wind, niet een vervanging van alle andere duurzame technologieën.
Veelgestelde vragen over groene waterstof
Waterstof kan energie leveren voor verwarming, maar dat betekent niet dat groene waterstof voor Nederlandse huishoudens de beste oplossing is. Voor woningen bestaan ook oplossingen zoals warmtepompen en warmtenetten die energie rechtstreeks kunnen benutten zonder eerst elektriciteit in waterstof om te zetten. Of waterstof lokaal voor woningen wordt toegepast, hangt daarom sterk af van infrastructuur, beschikbaarheid, veiligheid, regelgeving en kosten.
Waterstof kan via geschikte leidingen worden vervoerd, terwijl voor andere vervoersroutes waterstof of afgeleide waterstofdragers kunnen worden gebruikt. Voor internationale handel kunnen bijvoorbeeld ammoniak en liquid organic hydrogen carriers (LOHC’s) relevant zijn. Zulke dragers kunnen in bepaalde situaties gemakkelijker te transporteren zijn dan pure waterstof. Na transport kan de energiedrager direct worden gebruikt of moet de waterstof eerst weer beschikbaar worden gemaakt.
Binnen Europa bestaan certificeringsregels waarmee bedrijven kunnen aantonen dat waterstof aan de eisen voor RFNBO-waterstof (Renewable Fuels of Non-Biological Origin) voldoet. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de herkomst van de elektriciteit, broeikasgasreductie en het behoud van duurzaamheidsinformatie door de handelsketen. Certificering is daardoor belangrijk om onderscheid te kunnen maken tussen hernieuwbare waterstof en waterstof met een fossiele oorsprong.
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland verwacht dat alleen Nederlandse productie niet voldoende zal zijn voor de toekomstige vraag naar hernieuwbare waterstof. Daarom wordt naast binnenlandse waterstofproductie ook rekening gehouden met import uit andere landen, eventueel via waterstofdragers. Nederland kan op die manier onderdeel worden van een internationale markt waarin de productie van hernieuwbare waterstof plaatsvindt op locaties met gunstige omstandigheden voor duurzame energie.
Groene waterstof als onderdeel van de energietransitie
Groene waterstof kan een belangrijke rol spelen in de energietransitie, vooral in sectoren waar directe elektrificatie lastig is. De productie van groene waterstof vraagt echter om voldoende hernieuwbare elektriciteit uit zon en wind, geschikte elektrolysers en verdere investeringen in opslag en infrastructuur. Met de opschaling van de waterstofketen kan hernieuwbare waterstof steeds vaker grijze waterstof en fossiele brandstoffen vervangen. Daarmee kan groene waterstof uitgroeien tot een waardevolle aanvulling op het duurzame energiesysteem van Nederland en Europa.
Draag bij aan de energietransitie en kies voor 100% groene stroom uit je eigen buurt, waarmee ook duurzame oplossingen zoals groene waterstof mogelijk worden. Ontdek de mogelijkheden en stap over via om | nieuwe energie.