weegschaal
Door meer of minder elektriciteit op het net kan je elektrische klok soms iets voor of juist achter lopen.
duurzaam heeft impact op de balans

Balanceren van het energienet

Door de verduurzaming horen we steeds vaker over ‘het balanceren van energie op het net’ , ‘dan raakt het net overbelast’ of ‘het net kan het niet aan’. Wat wordt daar precies mee bedoeld? Hoe werkt dat met elektriciteit en wat zijn mogelijke oplossingen? Op deze pagina lees je hoe het zit.

Het stroomt over het net

Elektriciteit wordt niet opgeslagen

Elektriciteit gaat van de bron naar de afnemers. Het stroomt over het net, vandaar dat elektriciteit vaak ook stroom wordt genoemd. Het wordt daarbij dus niet ergens opgeslagen of vastgehouden. Daarom is het van groot belang dat op het net net zoveel wordt aangeboden aan elektriciteit als dat er vraag naar is. Als er meer aanbod is dan vraag, is er een overschot en daalt de prijs. Is er minder aanbod dan vraag, is er een tekort en stijgt de prijs. Allemaal zodat uiteindelijk de stroom over het net in balans is.

balanceren
Mogelijk wordt de opwek van duurzame elektriciteit groter dan de vraag, waardoor de prijs naar nul gaat.
volt
De netbeheerder zet met transformatoren de hoge spanning om in een lagere spanning, geschikt voor huishoudens en bedrijven.
Het gaat van groot- naar kleinverbruik

Van bron naar stopcontact

Elektriciteit komt in verschillende stappen van de bron naar jouw stopcontact. Eerst gaat de stroom via het Hoge Snelheidstransportnet naar de zware industrie. Hier komt de stroom uit het ‘stopcontact’ met 36-380 kV. Vervolgens via Medium Snelheidstransportnet naar de industrie die het zelf afnemen (zij kunnen hierdoor elektriciteit met 10-15 kV gebruiken) of de spanning doorzetten op Lage Snelheidstransportnet. Zij verspreiden het naar huishoudens en kleine bedrijven (klein verbruikers) waar 230 V uit het stopcontact komt. Alle energie loopt dus altijd via dezelfde kanalen: het net.

De 4 belangrijkste partijen

Wie is hierbij betrokken?

Er zijn heel wat instanties betrokken bij het in balans houden van het net. Zij zorgen door prijs, opwek, inschatting en continue monitoren dat het energienet in balans blijft.

netbeheerders3
Een netbeheerder is een onafhankelijk bedrijf dat een transportnetwerk voor energie beheert.
merit order
Industriële groot­verbruikers spelen flexibeler in op het wisselend aanbod van stroom in het energie­net.
Duurzaam heeft voorrang

De merit order

Alle energie komt altijd op het energienet terecht. Maar duurzame energie heeft wel voorrang, omdat het goedkoper en schoner is. Op het net wordt als volgt prioriteit gegeven aan verschillende energiebronnen: water, wind, zon, kern, gas en als laatste kolen. Dit heet de merit order.

Dus wanneer het hard waait en de zon schijnt, is er in een keer meer elektriciteit op het net. Dat betekent dat de netbeheerder en PV aan de slag moeten om de balans  tussen vraag en aanbod weer te vinden. Kolen- en gascentrales, die later op de merit order staan, worden uitgeschakeld. Op deze manier hebben we invloed op de energiemix, maar wordt het onvoorspelbaarder.  Daarnaast gaan steeds meer mensen van het gas af en komen er steeds meer elektrische apparaten bij, zoals de elektrische auto of datacenters. Hierdoor wordt de vraagkant op bepaalde momenten hoger.

En dat wordt bedoeld met dat ‘het net het niet aankan’.

Een nieuw evenwicht

Anders balanceren

Het net en de balancering daarvan is eigenlijk nog gebaseerd op een systeem wat nu veroudert. Door de verduurzaming verandert ook de manier van balanceren.

Het is dus van belang dat de manier van met elektriciteit omgaan verandert. Dit kan bij het verbruik liggen, maar ook bij de locatie van de bron en de manier waarop elektriciteit van de bron naar de gebruiker gaat.

Zo kan bekeken worden om geen duurzame opwek te plaatsen op plekken waar vaak overbelasting van het net is of het net daar uit te breiden.

Er wordt ook  volop gekeken naar het inzetten van verschillende manieren om elektriciteit op te kunnen slaan bij overcapaciteit, zoals thuisbatterijen, elektrische auto’s die terug kunnen leveren, slim laden en grote opslag mogelijkheden in de grond of omzetten naar waterstof.

Zo worden we er steeds beter in om de pieken en dalen van verbruik en opwek op te vangen en op elkaar af te stemmen. Tot dit structureel is opgelost, wordt congestiemanagement (regelen van stroomfile) toegepast. Hierbij kan de netbeheerder vragen aan de producenten en afnemers om hun productie of afname van elektriciteit tijdelijk te verhogen of te verlagen.

 

stroomfile
Door tanks met asfalt bij stroomoverschotten te verwarmen en bij tekorten te verkoelen helpt dit het net balanceren.